|
Misterium |
Misterium
Misterium – jeden z podstawowych rodzajów środków poetyckich średniowiecznego dramatu religijnego, którego początki w kulturze chrześcijańskiej sięgają X-XIII wieku, jednak genezy zjawiska należy dopatrywać się w starogreckich mistycznych obrzędach zwanych misteriami eleuzyjskimi.
W starożytności, misteria poświęcone były greckiej bogini Demeter, i powiązane z opowieścią o jej córce Korze (Kore). Mit ten stanowił swoistą metaforę wędrówki dusz, przypowieść o cykliczności życia i w końcu - o śmierci i zmartwychwstaniu. Na misteria eleuzyńskie składały się symboliczne ceremonie, śpiewy, muzykowanie, taniec oraz przedstawienia mimiczne związane z legendą o boginiach (inscenizacje poszczególnych mitów), którym były poświęcone. W ten sposób odwoływano się do uczuć, chcąc przez niezwykłą atmosferę miejsca i obrzędów wywołać głębię przeżycia religijnego.
Średniowieczne misterium oparte było na obrzędach liturgicznych, później włączano w nie także sceny z życia biblijnego lub z hagiografii. Aktorami byli klerycy, niekiedy włączali do śpiewu wiernych. Widowiska te dały początek przyszłej formie muzycznej - oratorium, a w Polsce ludowym szopkom i jasełkom.
Najstarszym polskim misterium jest Historyja o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim, spisana przez Mikołaja z Wilkowiecka.